Determinanten van Gezondheid

Inhoud

Samenvatting

Het aantal rokers is de afgelopen 15 jaar in België afgenomen. In 2018 was het percentage dagelijkse rokers 15%, wat lager is dan de gemiddelde prevalentie in de EU-15. Er zijn nog steeds meer dagelijkse rokers onder mannen dan onder vrouwen. In 2018 rookten minder jongeren (15-24 jaar) dagelijks (11% versus 17% in 2013). Dagelijks roken komt in Vlaanderen minder voor dan in Wallonië en Brussel. Er zijn belangrijke sociaaleconomische verschillen in rookgedrag, waarbij het aandeel dagelijkse rokers 2,3 keer hoger is bij de laagst dan bij de hoger opgeleiden. Er is goede vooruitgang waargenomen, maar preventie moet worden voortgezet en zich nog meer richten op mensen met een lagere sociaaleconomische achtergrond. In 2018 was 4,1% van de Belgische bevolking regelmatige gebruiker van de e-sigaret. De prevalentie was het hoogst bij jonge mannen in Vlaanderen en Wallonië. Aangezien de gezondheidsgevolgen van deze praktijk nog onzeker zijn, moeten preventiestrategieën zich richten op deze groepen.
Het alcoholgebruik ligt hoog in België. Het gemiddelde verbruik van pure alcohol in België is 12 liter per persoon per jaar, wat hoger is dan het gemiddelde Europese verbruik (11 liter). Daarmee is België een van de landen met een hoge ziektelast door alcohol. Overmatig alcoholgebruik, gedefinieerd als de consumptie van meer dan 21 glazen per week voor mannen of meer dan 14 glazen voor vrouwen, wordt gemeld door 7,4% van de mannen en 4,3% van de vrouwen. Bij mannen is de prevalentie over de tijd gedaald, wat een gunstige trend is. Meer dan 7,6% van de volwassenen (15+) meldt wekelijkse episoden van hyperalcoholistaite, gedefinieerd als de consumptie van ten minste 6 alcoholische dranken (> 60 g ethanol) bij eenzelfde gelegenheid. Dit gedrag komt bijna 3 keer vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Een op de tien jongeren in de leeftijdsgroep 15-24 jaar meldde een wekelijkse episode van hyperalcoholisatie en ook een op de tien jongeren voldeed de afgelopen 12 maanden aan de criteria voor problematisch alcoholgebruik. Jongeren zijn dus een duidelijke doelgroep voor strategieën voor alcoholpreventie.
Overgewicht is een belangrijk probleem in België, zoals in de meeste geïndustrialiseerde landen. In 2018 had ongeveer de helft van de volwassen bevolking overgewicht (49%) en 16% was zwaarlijvig op basis van zelfgerapporteerde metingen; objectieve metingen lieten zelfs nog hogere cijfers zien, respectievelijk 55% en 21%. De prevalenties van overgewicht en obesitas zijn hoger in Wallonië dan in de andere gewesten. Na een gestage toename sinds 1997 bleef de prevalentie van overgewicht bij mannen stabiel tussen 2013 en 2018 bij mannen, maar bleef ze toenemen bij vrouwen. Overgewicht en obesitas hangen sterk samen met de sociaaleconomische status met een veel hogere prevalentie onder mensen met een lager opleidingsniveau. In 2018 was onder adolescenten de prevalentie van overgewicht (inclusief obesitas) 16% bij jongens en 14% bij meisjes.
Het niveau van lichaamsbeweging is onvoldoende: minder dan een derde (30%) van de volwassen bevolking (18 jaar en ouder) voldoet aan de aanbevelingen van de WHO om gedurende de week ten minste 150 minuten aan matige intensiteit aerobe fysieke activiteit te doen. Meer mannen (36%) dan vrouwen (25%) voldoen aan de aanbeveling. Inwoners van Vlaanderen (37%) en mensen met tertiair opleidingsniveau (38%) voldoen vaker aan de aanbevelingen. Bij kinderen van 11 tot 18 jaar voldoen één op de vijf jongens (20%) en één op de acht meisjes (13%) aan de aanbevelingen van de WHO om ten minste 60 minuten per dag matig tot intensief lichamelijk actief te zijn.
Het Belgische dieet wordt enerzijds gekenmerkt door een overmatige consumptie van rood vlees, bewerkte vleeswaren en gesuikerde dranken, en anderzijds door een onvoldoende consumptie van fruit en groenten, noten en zaden, melk, eieren en vis.
In 2018 voldeed slechts 13% van de bevolking van 6 jaar en ouder aan de WHO-voedingsrichtlijnen die aanbevelen om dagelijks ten minste 5 porties fruit en groenten te consumeren. Met suiker gezoete dranken moeten worden vermeden, maar 20% van de bevolking consumeert dagelijks suikerhoudende dranken. Eetgewoonten lijken beter te zijn in Brussel, onder vrouwen en ouderen, en bij mensen met een hoger opleidingsniveau.