Algemene sterfte

1. Kernboodschappen

Het aantal sterfgevallen in België is de voorbije 15 jaar redelijk stabiel gebleven, met ongeveer 105.000 sterfgevallen per jaar.
Het bruto sterftecijfer is sinds het jaar 2000 nauwelijks gedaald (daling van 6%). Na standaardisatie voor leeftijd wordt echter wel een langzame daling van het algemene sterftecijfer vastgesteld (daling van 23% sinds 2000). Dit weerspiegelt het feit dat de leeftijdsverdeling van de bevolking in de loop van de tijd verandert en dat de leeftijd bij overlijden toeneemt.
De algemene sterfte is bij mannen 1,5 keer hoger dan bij vrouwen, maar deze kloof wordt kleiner.
Er bestaan geografische verschillen in algemene sterfte, met lagere sterftecijfers in het Vlaamse gewest. De algemene sterfte is in de loop van de tijd afgenomen in alle drie de gewesten, maar de regionale verschillen blijven bestaan.

2. Achtergrond

Het sterftecijfer is een klassieke gezondheidsindicator, of beter gezegd een indicator voor "slechte gezondheid". Niettegenstaande hierbij een onomkeerbare gebeurtenis wordt gemeten, geeft het sterftecijfer unieke informatie over de volksgezondheid, zoals het belang en evolutie in de tijd van ernstige gezondheidsproblemen, evenals bepaalde inzichten in de gezondheidsdeterminanten (bvb, verkeersveiligheid of tabaksgebruik). Het sterftecijfer wordt traditioneel al langer als gezondheidsindicator gebruikt en kan met grotere betrouwbaarheid gemeten worden dan andere indicatoren. De dood is inderdaad een ondubbelzinnige gebeurtenis, die sinds meer dan een eeuw systematisch wordt geregistreerd in vitale registratiesystemen van de meeste landen.

Het bruto sterftecijfer is het aantal sterfgevallen in een bepaald jaar gedeeld door de populatiegrootte. Deze indicator is echter niet zo geschikt om de gezondheid op te volgen, omdat sterfte sterk gerelateerd is met leeftijd. Bruto sterftecijfer in verouderende populaties kunnen daarom toenemen, ook al zou de gezondheidstoestand verbeteren.

Om vergelijking van sterfte-indicatoren tussen verschillende populaties of tijdsperioden mogelijk te maken, dient bijgevolg gebruik gemaakt te worden van schatters die gecorrigeerd zijn voor de leeftijdssamenstelling van de betrokken populaties. In dit rapport worden daarom ook voor leeftijd gecorrigeerde sterftecijfers gebruikt, waarbij de Europese standaardpopulatie 2010 (ESP 2010) [1] als referentie werd gebruikt.

Alle sterftecijfers in dit hoofdstuk zijn berekend op basis van de gegevens van het Nationale Sterfteregister, dat beheerd wordt door Statistiek België (Statbel).

Hier beschrijven we de algemene sterfte (i.e., sterfte op alle leeftijden). De specifieke doodsoorzaken worden beschreven op de pagina over algemene sterfte naar doodsoorzaak.

3. België

Het bruto sterftecijfer bedroeg 955 per 100.000 in 2016.

In de periode 2000-2016 waren de bruto sterftecijfers vrij gelijkaardig voor mannen en vrouwen. Na standaardisatie voor leeftijd wordt in 2016 echter een 50% hoger sterftecijfer geobserveerd voor mannen (1202 per 100.000) dan voor vrouwen (794 per 100.000).

De bruto sterftecijfers zijn nauwelijks gedaald tussen 2000 and 2016. De voor leeftijd gecorrigeerde sterftecijfers daarentegen vertoonden voor dezelfde periode een daling van 28% voor mannen en 22% voor vrouwen.

Voor leeftijd gecorrigeerd sterftecijfer (*) volgens geslacht, België, 2000-2016
Bron: Eigen berekeningen op basis van de gegevens van Statbel
(*) met de Europese standaardpopulatie 2010 als referentie

4. Gewesten

In vergelijking met het Vlaamse Gewest, was het sterftecijfer 18% hoger in het Waalse Gewest, en 8% hoger in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Het sterftecijfer vertoonde in de periode 2000-2016 een gelijkaardige daling in de drie gewesten als voor België in zijn geheel.

  • Mannen
  • Vrouwen

Voor leeftijd gecorrigeerd sterftecijfer (*) bij mannen, in België en per gewest, 2000-2016
Bron: Eigen berekeningen op basis van de gegevens van Statbel
(*) met de Europese standaardpopulatie 2010 als referentie

Voor leeftijd gecorrigeerd sterftecijfer (*) bij vrouwen, in België en per gewest, 2000-2016
Bron: Eigen berekeningen op basis van de gegevens van Statbel
(*) met de Europese standaardpopulatie 2010 als referentie

5. Meer informatie

Bekijk de metadata voor deze indicator

Statbel: algemene sterfte

Sciensano: Standardized Procedures for Mortality Analysis (SPMA)

Definities

Bruto sterftecijfer
Het bruto sterftecijfer geeft het aantal geregistreerde sterfgevallen in een land weer gedeeld door de overeenkomstige populatiegrootte.
Voor leeftijd gecorrigeerd sterftecijfer
De voor leeftijd gecorrigeerde sterfte geeft het volgens leeftijd gewogen gemiddelde sterftecijfer weer en kan zo de verschillen te wijten aan de leeftijdsstructuur van de bevolking opvangen.

Referenties

  1. Pace M, Giampaolo L, Glickman M, Zupanic T. Revision of the European Standard Population Report of Eurostat's Task Force. Luxembourg; 2013.