Levensverwachting

 

1. Kernboodschappen

In 2020 bedroeg de levensverwachting bij de geboorte in België 80,8 jaar. Door COVID-19 is de levensverwachting met één jaar gedaald ten opzichte van 2019, toen ze nog 81,8 jaar bedroeg.
De levensverwachting bij vrouwen (83,1 jaar in 2020) is hoger dan de levensverwachting bij mannen (78,5 jaar in 2020).
Er worden belangrijke regionale verschillen waargenomen in levensverwachting. Vlaanderen heeft de hoogste levensverwachting bij de geboorte (82,0), gevolgd door Brussel (79,6) en Wallonië (79,0).
Er is een belangrijke verschil in levensverwachting tussen personen in een hogere en lagere sociaaleconomische groep, waarbij de laatste groep een hogere levensverwachting heeft.

2. Achtergrond

De levensverwachting op een bepaalde leeftijd is het aantal jaren dat een persoon van die leeftijd gemiddeld nog kan verwachten te leven op basis van de huidige sterftecijfers. De levensverwachting bij de geboorte is de meest gebruikte indicator van levensverwachting. Het is een goede indicator van de huidige gezondheidstoestand van een bevolking over alle generaties heen.

Het effect van een tijdelijke gezondheidscrisis, zoals de huidige COVID-19 pandemie, heeft belangrijke gevolgen voor het bepalen van de levensverwachting. In de periode na de pandemie zullen de sterftecijfers immers sterk verschillen van deze in 2020. Het is belangrijk om de levensverwachting in 2020 te interpreteren rekening houdend met de COVID-pandemie.

De levensverwachting wordt op deze pagina uitgesplitst naar geslacht, gewest en sociaaleconomische positie, waarbij het opleidingsniveau gebruikt werd als sociaaleconomische indicator.

De levensverwachting per socio-economisch groep werd geanalyseerd door het demografisch instituut van de UCLouvain [1]. Elke socio -economische groep werd gedefinieerd aan de hand van een samengestelde indicator rekening houdend met het opleidingsniveau, de socio -professionele categorie, de woonomstandigheden en het gezinsinkomen. Elke person krijgt op basis van deze indicator een score op basis waarvan er vier kwartielen gedefinieerd worden die de vier socio -economische groepen definiëren: kansarm, middelmatig laag, middelmatig hoog en bevoordeeld. Wanneer informatie voor ten minste twee indicatoren ontbrak werd de socio -economische groep gedefinieerd als onbepaald. Bij de analyses werd er een overrepresentatie van inwoners van Brussel en inwoners van Afrikaanse origine vastgesteld in de onbepaalde groep.

3. Levensverwachting

België

In 2019 bedroeg de levensverwachting bij de geboorte 81,8 jaar in België. De levensverwachting neemt al decennia toe, behalve in 2012 en 2015, waar lichte dalingen werden waargenomen. Sinds het jaar 2000 is de levensverwachting met 4 jaar toegenomen.

In 2019 lag de levensverwachting 4,4 jaar hoger bij vrouwen (84,0 jaar) dan bij mannen (79,6 jaar). De levensverwachting steeg echter sneller bij mannen dan bij vrouwen. Tijdens de periode 2000-2019 steeg de levensverwachting met 5 jaar bij mannen en met 3,1 jaar bij vrouwen, waardoor de genderkloof werd verkleind. Na een stagnatie van 3 jaar bij vrouwen, kent de levensverwachting in 2019 een belangrijke toename bij zowel mannen (+0,4 jaar) als vrouwen (+0,3 jaar).

In 2020 daalde de levensverwachting met 1 jaar, tot 80,8 jaar, als gevolg van COVID-19 gerelateerde oversterfte. De levensverwachting voor 2020 was 4,5 jaar hoger voor vrouwen (83,1 jaar) dan voor mannen (78,6 jaar).

Levensverwachting bij de geboorte per geslacht, België, 2000-2020
Bron: Statbel [2]

De daling van de levensverwachting met één jaar tussen 2019 en 2020 is vooral te wijten aan de groep 60 plussers. Bij mannen is de daling van één jaar in levensverwachting vooral te wijten aan de leeftijdsgroep tussen 60 en 79 jaar (-0,55 jaar). Bij vrouwen is de grootste bijdrage aan de daling van de levensverwachting binnen de leeftijdsgroep 80+ (-0,59 jaar).

Bijdrage aan de daling van de levensverwachting in jaren bij geboorte per leeftijdsgroep tussen 2019 en 2020.
Bron: Bourguignon et al. [1]

Trends en regionale verschillen

In 2019 was de levensverwachting bij de geboorte het hoogst in Vlaanderen (82,7), intermediair in Brussel (81,6) en het laagst in Wallonië (80,3). In de periode 2000-2019 steeg de levensverwachting in alle drie de gewesten. De kloof tussen Vlaanderen en de andere gewesten nam echter toe: van 2 tot 2,4 jaar voor het verschil tussen Vlaanderen en Wallonië, en van 0,5 tot 1,1 voor het verschil tussen Vlaanderen en Brussel.

De regionale verschillen in levensverwachting bij de geboorte zijn groter bij mannen dan bij vrouwen. Bij mannen was de levensverwachting in Vlaanderen 2,9 jaar hoger dan in Wallonië en 1,6 jaar hoger dan in Brussel, terwijl bij vrouwen de levensverwachting in Vlaanderen 1,9 jaar hoger was dan in Wallonië en 0,9 jaar hoger dan in Brussel.

Tijdens de periode 2000-2019 was de winst in levensverwachting groter bij mannen dan bij vrouwen in alle 3 de gewesten: mannen wonnen respectievelijk 5,1, 4,4 en 4,8 jaar in Vlaanderen, Brussel, Wallonië, terwijl vrouwen 3,3, 2,9 en 2,7 jaar wonnen.

In 2020 is de levensverwachting voor beide geslachten gedaald in alle gewesten. De levensverwachting was nog steeds hoger in Vlaanderen (82,0 jaar) vergeleken met Brussel (79,6 jaar) en Wallonië (79 jaar). De daling was groter in Brussel (-2 jaar) en in Wallonië (-1,3 jaar) dan in Vlaanderen (-0,7 jaar).

  • Mannen
  • Vrouwen

Levensverwachting van mannen bij de geboorte per gewest, 2000-2020
Bron: Statbel [2]

Levensverwachting van vrouwen bij de geboorte per gewest, 2000-2020
Bron: Statbel [2]

Sociaaleconomische verschillen

In 2019 werd een verschil in levensverwachting tussen verschillende socio-economische groepen waargenomen. De kloof in levensverwachting tussen de hoogste en de laagste socio-economische groep bedraagt 8,9 jaar bij mannen en 6,0 jaar bij vrouwen. In 2020 daalde de levensverwachting in elke groep voor beide geslachten, met een kleinere daling in de hoogste socio-econompische groep, waardoor de socio-economische verschillen verder zijn toegenomen tot 9,3 jaar bij mannen en 6,3 jaar bij vrouwen. In beide jaren had de onbepaalde groep de laagste levensverwachting en in 2020 was de daling in levensverwachting het grootst in deze groep.

  • Mannen
  • Vrouwen

Levensverwachting bij de geboorte per socio-economische groep, mannen, 2019-2020 
Bron: Bourguignon et al. [1]

Levensverwachting bij de geboorte per socio-economische groep, vrouwen, 2019-2020 
Bron: Bourguignon et al. [1]

Internationale vergelijking

De levensverwachting bij de geboorte in België is lager dan het EU-15-gemiddelde, en dit geldt voor zowel mannen als vrouwen. België heeft de achtste laagste levensverwachting onder de EU-15-landen voor mannen, en de negende laagste levensverwachting voor vrouwen. Bovendien is het verschil tussen België en de EU-landen met de hoogste levensverwachting aanzienlijk: 1,7 jaar bij mannen in vergelijking met Zweden en 2,4 jaar bij vrouwen in vergelijking met Spanje.

  • Mannen
  • Vrouwen

Levensverwachting van mannen bij de geboorte, EU-15-landen, 2019
Bron: OECD Health Data [3]

Levensverwachting van vrouwen bij de geboorte, EU-15-landen, 2019
Bron: OECD Health Data [3]

4. Meer info

Bekijk de metadata voor deze indicator

SPMA: Standardized Procedures for Mortality Analysis in Belgium

Definities

EU-15
De EU-15 komt overeen met alle landen die tussen 1995 en 2004 tot de Europese Unie behoorden: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, en Zweden. We vergelijken de Belgische gezondheidsstatus met die van de EU-15 omdat deze landen vergelijkbare sociaaleconomische omstandigheden hebben.
Levensverwachting bij de geboorte
De levensverwachting bij de geboorte is het gemiddelde aantal jaren dat een pasgeborene kan verwachten om te leven, als rekening wordt gehouden met de huidige referentiesterftecijfers en deze de komende jaren niet veranderen.

Referenties

  1. Bourguignon M, Damiens J, Doignon Y, Eggerickx T, Fontaine S, Lusyne P, et al. Variations spatiales et sociodémographiques de mortalité de 2020-2021 en Belgique. L’effet de la pandémie Covid-19, Document de travail 27. Louvain-la-Neuve: Centre de recherche en démographie; 2021. https://cdn.uclouvain.be/groups/cms-editors-demo/isa/DT272s1NV.pdf
  2. Statbel, 2000-2020. https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachting/sterftetafels-en-levensverwachting
  3. OECD Health Data. https://stats.oecd.org/