1. Kernboodschappen
- In 2022 bedroegen de uitgaven aan directe medische zorg voor hartaandoeningen zoals hartfalen en angina pectoris ruim 2,7 miljard euro
- Diabetes kende tussen 2013 en 2022 de sterkste stijging in kosten, ook na correctie voor inflatie, voornamelijk door een toename van de gemiddelde kost per patiënt
- Voor alle 26 aandoeningen waarvan de kosten na correctie voor inflatie stegen, nam het aantal patiënten toe; bij 16 van deze aandoeningen steeg ook de gemiddelde kost per patiënt
- Voor 15 van de 35 aandoeningen werd in 2022 per patiënt gemiddeld minder uitgegeven dan in 2013, na correctie voor inflatie
2. Kosten van gezondheidsaandoeningen gebaseerd op medicatiegebruik
De hoogste kosten werden berekend voor hartaandoeningen, depressie en diabetes
De onderstaande figuur toont welke directe medische kosten 35 verschillende aandoeningen met zich meebrengen, vergeleken met een situatie waarin niemand die aandoeningen zou hebben (toerekenbare kosten). De extra uitgaven aan directe medische zorg voor personen met een hartaandoening zoals hartfalen en angina pectoris bedroegen in 2022 ruim 2,7 miljard euro. Voor depressie en diabetes werden de uitgaven geschat op ongeveer 2 miljard euro. Drie andere aandoeningen waarvoor de kosten boven 1 miljard euro werden geschat, waren COPD en ernstige astma, patiënten die behandeld worden met anticoagulantia of antistollingsmiddelen ter preventie of behandeling van bloedklonters (trombose), en psychose. Voor sommige aandoeningen werden de toerekenbare kosten relatief laag geschat, zoals bij groeistoornissen, pulmonale arteriële hypertensie (PAH) en reuma.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.
De totale kosten van een aandoening hangen samen met zowel de gemiddelde kost per patiënt als het aantal patiënten
De totale kosten van een aandoening werden berekend door de gemiddelde kost per patiënt te vermenigvuldigen met het aantal patiënten. In de bubbelplot wordt weergegeven in welke mate de totale kosten worden bepaald door deze twee factoren. De grootte van de bubbel weerspiegelt daarbij de totale kosten.
Voor hartaandoeningen kwamen de hoge totale kosten voort uit zowel een hoge gemiddelde kost per patiënt als een relatief groot aantal patiënten. Voor depressie en diabetes daarentegen lag de gemiddelde kost per patiënt niet opvallend hoog, maar wel het aantal patiënten. Groeistoornissen en pulmonale arteriële hypertensie kwamen minder voor, maar gingen gepaard met een relatief hoge gemiddelde kost per patiënt.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.
De meeste aandoeningen kenden tussen 2013 en 2022 een stijging van de directe medische kosten, ook na correctie voor inflatie en vergrijzing
Voor 33 van de 35 aandoeningen namen de totale kosten toe tussen 2013 en 2022. De meest opvallende stijgingen in absolute waarde werden gezien bij diabetes (+2 miljard euro; +4.532%), hartaandoeningen (+1,2 miljard euro; +77%), patiënten die behandeld worden met anticoagulantia (+938 miljoen euro; +493%), depressie (634 miljoen euro; +44%) en neuropathische pijn (+ 527 miljoen euro; +273%).
Naast de geobserveerde evolutie van de totale kosten doorheen de tijd, berekenden we de evolutie van de totale kosten gecorrigeerd voor inflatie en/of vergrijzing.
Wanneer inflatie in rekening werd gebracht, bleef er voor 26 van de 35 aandoeningen een stijging van de totale kosten bestaan. Dat komt omdat voor 7 aandoeningen de kosten minder snel stegen dan de inflatie. Na correctie voor inflatie werden de meest opvallende stijgingen gezien bij diabetes (+2 miljard euro; +3.665%), patiënten die behandeld worden met anticoagulantia (+895 miljoen euro; +382%), hartaandoeningen (+838 miljoen euro; +44%), neuropathische pijn (+482 miljoen euro, +203%) en nieraandoeningen (+429 miljoen euro; +203%).
Via standaardisatie van de populatie naar leeftijd is het mogelijk om te corrigeren voor het effect van vergrijzing van de populatie. Voor hartaandoeningen verminderde de schijnbare stijging in kosten zo tot een totale stijging van 980 miljoen euro. Met andere woorden, als de leeftijdsopbouw van de bevolking hetzelfde was gebleven, zouden de kosten voor hartaandoeningen beperkt zijn gebleven tot 980 miljoen euro in plaats van 1,2 miljard euro. Na correctie voor de vergrijzing van de bevolking stegen de kosten aanzienlijk voor diabetes (+2 miljard euro; +4.253%), patiënten die behandeld worden met anticoagulantia (+915 miljoen euro; +428%), depressie (+532 miljoen euro; +35%) en neuropathische pijn (+509 miljoen euro; +242%).
Na correctie voor zowel inflatie als vergrijzing bleef er een stijging van de kosten bestaan voor 25 van de 35 aandoeningen. De meest opvallende stijgingen werden gezien bij diabetes (+2 miljard euro; +3.438%), patiënten die behandeld worden met anticoagulantia (+866 miljoen euro; +329%), hartaandoeningen (+571 miljoen euro; +26%), neuropathische pijn (+461 miljoen euro; +178%) en nieraandoeningen (+404 miljoen euro; +172%).
- Geobserveerd
- Gecorrigeerd voor inflatie
- Naar leeftijd gestandaardiseerd
- Naar leeftijd gestandaardiseerd en gecorrigeerd voor inflatie
Evolutie van de directe medische kosten voor 35 aandoeningen, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.
Evolutie van de directe medische kosten voor 35 aandoeningen, gecorrigeerd voor inflatie, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.
Evolutie van de directe medische kosten voor 35 aandoeningen, naar leeftijd gestandaardiseerd, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.
Evolutie van de directe medische kosten voor 35 aandoeningen, naar leeftijd gestandaardiseerd en gecorrigeerd voor inflatie, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.