Algemene informatie omtrent prematuriteit
|
In 2022 werden er in onze Belgische ziekenhuizen 119.235 baby’s geboren. Van deze groep pasgeborenen, werden er 11.092 geboren bij een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken. Dit betreft 9,3% van alle pasgeborenen. Officieel spreken we dan van prematuriteit.[1] Bij deze groep van prematuur geboren baby’s wordt 82,5% geboren bij een zwangerschapsduur van 32 tot 36 weken, 11,1% bij een zwangerschapsduur van 28-31 weken en 6,4% bij een zwangerschapsduur van minder dan 28 weken. De meeste vroeggeboorten gebeuren spontaan. Soms ligt een medische reden aan de basis zoals een infectie. Daarnaast is in sommige gevallen een vroegtijdige inductie van de bevalling of een keizersnede vereist omwille van andere zwangerschapscomplicaties. Er worden bijvoorbeeld meer vroeggeboorten vastgesteld bij meerlingzwangerschappen of bij chronische aandoeningen van de moeder zoals hart-, long- en nierziekten. Ook bij zwangerschapsdiabetes en hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap is het risico op vroeggeboorte hoger.[2][3][4] |
“In 2022 werden 9,3% van alle baby’s geboren bij een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken.”
|
Percentage prematuur geborenen per categorie van zwangerschapsduur (2022)
Vaak voorkomende diagnoses bij baby’s geboren met een zwangerschapsleeftijd onder 32 weken in de Belgische ziekenhuizen zijn respiratoire disfuncties, immaturiteit van het autonome zenuwstelsel, bloedarmoede en neonatale geelzucht.[5]
Wereldwijd is vroeggeboorte de belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen jonger dan 5 jaar. Dit hoge cijfer is grotendeels te verklaren door een inadequate opvang in lage inkomenslanden[6]. In hoge inkomenslanden overleven bijna alle prematuur geboren baby’s. Er blijft wel een hoger risico op complicaties en blijvende gevolgen voor het kind. Zo zien we bij premature baby’s op latere leeftijd meer ontwikkelings- en gedragsstoornissen, leerproblemen, sociaal-emotionele moeilijkheden en een slechtere geestelijke gezondheid.[7][8][9][10]
Zorgtraject voor prematuur geboren baby’s
Binnen een ziekenhuis bestaan verschillende diensten om optimale zorg aan pasgeborenen te verlenen.
In een materniteit worden baby’s samen met hun moeder verzorgd na een bevalling. Op 1/01/2025 tellen we 98 campussen met een materniteit inclusief een functie voor niet-intensieve, neonatale zorgen in België.
Indien de pasgeborene extra zorgen behoeft, kan hij opgenomen worden op een N*-dienst waar hij van dichtbij wordt gemonitord. Deze functie voor niet-intensieve, neonatale zorgen is beschikbaar in elke materniteit in België. Vanaf de zwangerschapsleeftijd van 32 weken, kan de pasgeborene verzorgd worden in deze N*-dienst. Als een baby na een zwangerschap van minder dan 32 weken wordt geboren, of wanneer hij intensieve zorgen nodig heeft, wordt hij verwezen naar een NIC-dienst voor gespecialiseerde opvolging.
|
De gespecialiseerde, supraregionale centra beschikken over een perinatale zorgfunctie of P*-functie. Deze functie bestaat naast een materniteit met N*-functie uit een MIC- en NICdienst.
De campussen met een MIC-afdeling, moeten ook NIC-bedden hebben om een veilige opvang van de baby’s na een hoogrisico-zwangerschap te verzekeren[11]. Omgekeerd kan een campus die beschikt over een NIC-dienst bestaan zonder een MIC-afdeling. In België zijn er 19 campussen met een MIC-dienst en 19 met een NIC-dienst. |
![]() |
Spreiding van MIC en NIC-diensten (01/01/2025)
De ziekenhuizen met een P*-functie sluiten samenwerkingsovereenkomsten met de ziekenhuizen met enkel een materniteit en N*-functie. Een goede samenwerking tussen de verschillende diensten is immers cruciaal om een optimale perinatale zorg in België aan te bieden. Indien tijdens een prenatale consultatie wordt vastgesteld dat een zwangerschap verhoogde risico’s meebrengt, kan een zwangere vrouw verder opgevolgd worden in een supraregionaal ziekenhuis met een MIC-dienst. Hierdoor kan een nauwe samenwerking gegarandeerd worden tussen de gynaecologen en pediaters die verbonden zijn aan de MIC- en NIC-diensten. De samenwerkingsovereenkomsten zorgen er anderzijds ook voor dat een pasgeborene met nood aan intensieve zorgen vlot kan overgebracht worden naar een NIC-dienst vanuit een N*-dienst. De meest voorkomende redenen voor een externe transfer van een pasgeborene uit een ziekenhuis zonder NIC-dienst naar een NIC-dienst zijn respiratoire disfunctie, prematuriteit en zuurstoftekort bij de geboorte.[12]

De zieke pasgeborenen verblijven in de NIC-dienst tot op het ogenblik dat ze dermate hersteld zijn dat zij zonder onnodige risico’s kunnen terug getransfereerd worden naar het doorverwijzend ziekenhuis voor verdere verzorging.
Activiteit in een NIC-dienst
In 2022 werden er 6.238 patiënten opgenomen in een NIC-dienst. De verblijfsduur is heel variabel en ligt gemiddeld op 19 dagen. De mediaan van de verblijfsduur bedraagt 45 dagen voor pasgeborenen na een zwangerschapsduur van minder dan 32 weken en 8 dagen bij een zwangerschapsduur vanaf 32 weken. Zowel prematuriteit als een laag geboortegewicht zijn indicaties voor opname op een NIC-dienst. Wanneer baby’s bij een zwangerschapsduur van minder dan 32 weken of met een geboortegewicht lager dan 1.500 gram worden geboren, zullen ze in principe standaard doorverwezen worden naar een NIC-dienst. We stellen vast dat afhankelijk van het geboortegewicht 55 - 61% van baby’s in 2022 met een zwangerschapsduur van minder dan 32 weken, een passage maakte in een NIC-dienst tijdens zijn verblijf. Slechts de helft (52%) van de pasgeborenen met een geboortegewicht van minder dan 1.500 gram én met een zwangerschapsduur van 32 weken of meer, maakt een passage op een NIC-dienst.[13]
Percentage verblijven per geboortegewicht en zwangerschapsduur met een passage in een NIC-dienst
|
Rooming-in In NIC-diensten worden allerlei inspanningen geleverd om moeders zo dicht mogelijk bij hun baby te laten overnachten. De omgeving is immers erg belangrijk voor de ontwikkeling van een premature baby.[14] Het is echter nog geen standaard praktijk in België om moeders te laten verblijven bij hun baby tijdens de opnameperiode in de NIC-dienst. Om die nabijheid tussen ouders en baby’s te versterken, wordt er vandaag vanaf het ogenblik dat de premature baby geen intensieve zorgen meer behoeft, ingezet op een overplaatsing naar een N*-dienst dichter bij huis. In deze locoregionale centra wordt onderzocht hoe er meer rooming-in kamers kunnen aangeboden worden om nabijheid te verzekeren tussen moeder en baby. Onderzoek toont aan hoe belangrijk dit is vanaf het eerste moment na de geboorte. Samen met ontwikkelingsgerichte zorg draagt het bij tot bevordering van de hechting en een optimale ontwikkeling van de premature baby.[15] Ook voor de moeders leidt deze nabijheid en deelname in de zorg tot een positieve afname van het stressniveau.[16] De FOD Volksgezondheid ondersteunt de opleiding van professionals in ontwikkelingsgerichte zorg via diverse opleidingscontracten. |
Meer weten? www.babyhospital.be
[1] Bron : FOD Volksgezondheid.(z.d.). Minimale ziekenhuisgegevens (MZG). [Dataset].
[2] Bron: Shaw, J., Steegers, E. A., & Verbiest, S. (2020). Preconception health and care: A life course approach. Springer.
[3] Bron: Vats, H., Saxena, R., Sachdeva, M. P., Walia, G. K., & Gupta, V. (2021). Impact of maternal pre-pregnancy body mass index on maternal, fetal and neonatal adverse outcomes in the worldwide populations: A systematic review and meta-analysis. Obesity Research & Clinical Practice, 15(6), 536-545. https://doi.org/10.1016/j.orcp.2021.10.005
[4] Bron: Cobo, T., Kacerovsky, M., & Jacobsson, B. (2020). Risk factors for spontaneous preterm delivery. International journal of gynaecology and obstetrics: the official organ of the International Federation of Gynaecology and Obstetrics, 150(1), 17–23. https://doi.org/10.1002/ijgo.13184
[5] Bron : FOD Volksgezondheid.(z.d.). Minimale ziekenhuisgegevens (MZG). [Dataset].
[6] Bron : World Health Organisation. (2023). Preterm birth. Geraadpleegd van https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth
[7] Twilhaar, E. S., De Kieviet, J. F., Van Elburg, R. M., & Oosterlaan, J. (2020). Neurocognitive processes underlying academic difficulties in very preterm born adolescents. Child Neuropsychology, 26(2), 274-287.
[8] Roberts, G., Lim, J., Doyle, L. W., & Anderson, P. J. (2011). High rates of school readiness difficulties at 5 years of age in very preterm infants compared with term controls. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 32(2), 117-124.27
[9] Montagna, A., & Nosarti, C. (2016). Socio-emotional development following very preterm birth: Pathways to psychopathology. Frontiers in Psychology, 7, 80.
[10] Johnson, S., O’Reilly, H., Ni, Y., Wolke, D., & Marlow, N. (2019). Psychiatric symptoms and disorders in extremely preterm young adults of 19 years of age and longitudinal findings from middle childhood. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 58(8), 820-826.
[11] Eén ziekenhuis in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vormt hier een uitzondering op.
[12] Bron: Goemaes, R., Fomenko, E., Laubach, M., De Coen, K., Bogaerts, A. & Roelens, K. (2023). Perinatale gezondheid in Vlaanderen – Jaar 2022. Brussel: Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie.
[13] Voor 0,42% van de verblijven van pasgeborenen is de zwangerschapsduur onbekend. Voor 0,09% van de verblijven is het geboortegewicht onbekend.
[14] Kuhn, P., Dufour, A., Zores, C. et al. (2017). The Auditory Sensitivity of Preterm Infants Toward Their Atypical Auditory Environment in the NICU and Their Attraction to Human Voices. In: Filippa, M., Kuhn, P., Westrup, B. (eds) Early Vocal Contact and Preterm Infant Brain Development. Springer, Cham. doi.org/10.1007/978-3-319-65077-7_7
[15] Klemming, S., Lilliesköld, S & Westrup, B. (2021). Mother-Newborn Couplet Care from theory to practice to ensure zero separation for all newborns. Acta Paediatrica, 110:2951–2957. doi: 10.1111/apa.15997
[16] Van Veenendaal, N.R., van Kempen, M.W., Birit B.F.P. et al. (2022). Association of a Zero-Separation Neonatal Care Model With Stress in Mothers of Preterm Infants. Journal of American Medical Association, 5(3):e224514. doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.4514

