Select your language

Andere informatie en diensten van de overheid : www.belgium.be  Logo Belgium

Alle schattingen kunnen in meer detail worden geraadpleegd in onze interactieve online applicatie:
Schattingen van sterfte en verloren levensjaren geassocieerd met een hoge BMI

1. Kernboodschappen

  • In 2022 waren meer dan 9.500 sterfgevallen in België geassocieerd met een hoge Body Mass Index (BMI), ofwel meer dan één sterfgeval per uur. Dit komt neer op 8,2 % van alle sterfgevallen, ofwel meer dan 150.000 verloren levensjaren in België dat jaar.
  • De belangrijkste doodsoorzaken die aan een hoog BMI kunnen worden toegeschreven, zijn hart- en vaatziekten, dementie (waaronder de ziekte van Alzheimer), chronische nierziekten en bepaalde vormen van spijsverteringskanker.
  • De gevolgen van een hoge BMI nemen toe naarmate men ouder wordt. Hoewel er onder vrouwen meer sterfgevallen voorkomen, verliezen mannen meer levensjaren als gevolg van een hoog BMI.
  • In de loop van de tijd is er een licht dalende trend in het sterftecijfer als gevolg van een hoog BMI. Er zijn verschillen tussen de gewesten in België, waarbij het Waalse Gewest de hoogste cijfers kent. 

2. Sterfte als gevolg van een hoog BMI

In 2022 was een hoog BMI verantwoordelijk voor 9.509 sterfgevallen, wat neerkomt op 8,2 % van alle sterfgevallen in België. Dit leidde tot een verlies van 157.178 levensjaren als gevolg van vroegtijdig overlijden, dat in verband kan worden gebracht met een hoge BMI. 

De meeste sterfgevallen toe te schrijven aan een hoog BMI, doen zich voor op een hogere leeftijd

Het aantal sterfgevallen dat aan een hoog BMI kan worden toegeschreven, neemt sterk toe met de leeftijd en komt vooral voor bij 65-plussers. Bij mannen ligt het aantal toe te schrijven sterfgevallen hoger dan bij vrouwen, met een piek in de leeftijdsgroep van 65 tot 85 jaar. Bij 85-plussers is het aantal toe te schrijven sterfgevallen bij vrouwen aanzienlijk hoger dan bij mannen, wat waarschijnlijk te maken heeft met het feit dat vrouwen vaker de hoge leeftijd bereiken.

Verdeling van sterfgevallen gekoppeld aan een hoog BMI, naar leeftijd en geslacht, België, 2022   
Bron: Eigen berekeningen gebaseerd op data van Gezondheidsenquête, Sciensano [1] en Statbel [2] 

Hart- en vaatziekten, de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, en chronische nierziekte zijn de belangrijkste doodsoorzaken die aan een hoge BMI kunnen worden toegeschreven 

In België werd in 2022 een hoog BMI in verband gebracht met bijna 3.900 sterfgevallen als gevolg van hart- en vaatziekten (2.009 door coronaire hartziekte, 1.171 door cerebrovasculaire aandoeningen en 718 door atriumfibrilleren en -flutter), 1.652 sterfgevallen door de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, en 661 sterfgevallen door chronische nierziekte. 

De ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie waren verantwoordelijk voor het grootste aantal sterfgevallen bij vrouwen, terwijl coronaire hartziekte de belangrijkste oorzaak was bij mannen. Kankers van het spijsverteringsstelsel en verschillende andere aan obesitas gerelateerde kankers droegen ook in grotere mate bij aan de ziektelast bij mannen. Deze verschillen kunnen waarschijnlijk deels worden verklaard door het feit dat vrouwen sterker vertegenwoordigd zijn in de oudste leeftijdsgroepen, waar sterfte door dementie het meest voorkomt.

  • Beide geslachten 
  • Mannen
  • Vrouwen

De 10 belangrijkste doodsoorzaken die worden toegeschreven aan een hoog BMI, in aantal sterfgevallen, beide geslachten, alle leeftijdsgroepen samen, België, 2022
Bron: Eigen berekeningen gebaseerd op data van Gezondheidsenquête, Sciensano [1] en Statbel [2] 

De 10 belangrijkste doodsoorzaken die worden toegeschreven aan een hoog BMI, in aantal sterfgevallen, bij mannen, alle leeftijdsgroepen samen, België, 2022
Bron: Eigen berekeningen gebaseerd op data van Gezondheidsenquête, Sciensano [1] en Statbel [2] 

De 10 belangrijkste doodsoorzaken die worden toegeschreven aan een hoog BMI, in aantal sterfgevallen, bij vrouwen, alle leeftijdsgroepen samen, België, 2022
Bron: Eigen berekeningen gebaseerd op data van Gezondheidsenquête, Sciensano [1] en Statbel [2] 

}

De sterftecijfers gekoppeld aan een hoog BMI liggen hoger in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waals Gewest dan in het Vlaams Gewest  

Sinds 2013 is er in alle gewesten een algemene daling waarneembaar in de sterftecijfers die verband houden met een hoog BMI. Er blijven echter  verschillen tussen de gewesten bestaan. Het Waals Gewest registreerde het hoogste sterftecijfer toe te schrijven aan een hoge BMI (95,21 per 100.000), gevolgd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (85 per 100.000), terwijl het Vlaams Gewest het laagste cijfer had (73,60 per 100.000). 

Verdeling van het aantal voor leeftijd gecorrigeerde sterfgevallen die aan een hoog BMI worden toegeschreven per 100.000 inwoners per gewest, voor beide geslachten, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen gebaseerd op data van Gezondheidsenquête, Sciensano [1] en Statbel [2]

Het sterftecijfer in België dat kan worden toegeschreven aan een hoge BMI, ligt onder het gemiddelde van de EU-14 

In 2022 lag het geschatte, voor leeftijd gecorrigeerde sterftecijfer toe te schrijven aan een hoog BMI in België (57,50 per 100.000) volgens de studie Global Burden of Disease 2023 [2] onder het gemiddelde van de EU-14-landen (78,51 per 100.000). Houd er rekening mee dat onze schattingen afwijken van die van het GBD. Deze verschillen kunnen deels worden verklaard door de correctie van zelfgerapporteerde BMI-waarden en door verschillen in de methoden voor het toeschrijven van sterfte, met name voor oorzaken zoals de ziekte van Alzheimer. 

Leeftijdsgestandaardiseerde sterftecijfers per 100 000 inwoners, per land van verblijf (EU-14), 2022
Bron: Global Burden of Disease 2023 study [3]

3. Lees meer

Bekijk de metadata voor deze indicator

Ziektelast gelinkt met risicofactoren visualisatie-instrument

Achtergrond

Om de impact van een hoog BMI op de gezondheid te kwantificeren, hebben we verschillende gegevensbronnen geïdentificeerd waarmee de BMI binnen de Belgische bevolking kan worden geschat. Na vergelijking en analyse werd de Belgische Gezondheidsenquête (BEHIS) geselecteerd als de meest relevante bron voor ons doel [4]. Deze gegevens zijn representatief voor de Belgische bevolking en worden verzameld via enquêtes die sinds 1997 ongeveer om de vijf jaar worden uitgevoerd. Gewicht en lengte worden echter zelfgerapporteerd, wat leidt tot een onderschatting van de BMI in de bevolking [5]. Daarom werden de BMI-waarden gecorrigeerd aan de hand van antropometrische metingen uit de Gezondheidsonderzoeksenquête (Health Examination Survey, HES) [6].

Vervolgens werden tijdreeksen van de BMI-verdeling en de relatieve risico’s van ziekten die verband houden met een BMI hoger dan 25 kg/m² samengesteld voor de periode 2013–2022. De methode van de Comparative Risk Assessment (CRA) [7] werd gebruikt om de aan een hoog BMI toe te schrijven ziektelast te kwantificeren. Deze benadering vergelijkt de waargenomen situatie met een contrafeitelijk scenario waarin de BMI van de bevolking wordt teruggebracht tot een niveau dat gepaard gaat met een minimaal ziekterisico. Relatieve risico’s werden gebruikt om voor elke ziekte het aandeel van de gevallen of sterfgevallen dat aan een hoog BMI kan worden toegeschreven te berekenen, de zogenaamde Population Attributable Fraction (PAF). Door deze fracties te combineren met de totale ziektelast van de betrokken aandoeningen, hebben we de aan een hoog BMI toe te schrijven ziektelast geschat naar leeftijd, geslacht, gewest en observatiejaar.

We berekenen de aan een hoog BMI toe te schrijven ziektelast naar leeftijd, geslacht, gewest, jaar en oorzaak. De volledige reeks schattingen kan worden geraadpleegd via https://burden.sciensano.be/shiny/risk/

De primaire gegevens over een hoog BMI zijn beschikbaar op deze pagina.

Definities

Body Mass Index 
Body Mass Index (BMI) is een maat die wordt gebruikt om de lichaamsgrootte van een persoon te beoordelen en een benadering te geven van de hoeveelheid lichaamsvet. De BMI wordt berekend door het lichaamsgewicht (in kilogram) te delen door het kwadraat van de lichaamslengte (in meter) (kg/m²).Een BMI tussen 25 en 29,9 kg/m² wijst doorgaans op overgewicht, terwijl een BMI van 30 kg/m² of hoger wijst op obesitas
EU-14
De EU-14 komt overeen met alle landen die tussen 1995 en 2004 tot de Europese Unie behoorden: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, en Zweden. We vergelijken de Belgische gezondheidsstatus met die van de EU-14 omdat deze landen vergelijkbare sociaal-economische omstandigheden hebben. Opmerking : het Verenigd Koninkrijk is uitgesloten omdat het niet langer lid is van de EU.
Naar leeftijd gestandaardiseerde sterftecijfer
Het naar leeftijd gestandaardiseerde sterftecijfer is een gewogen gemiddelde van de leeftijdsspecifieke sterftecijfers, waarbij een externe standaardpopulatie wordt gebruikt. Het is het cijfer dat zou worden waargenomen als de onderzochte bevolking de leeftijdsstructuur van de standaardpopulatie had. Deze standaardisatie is noodzakelijk bij het vergelijken van meerdere populaties die verschillen in leeftijdsopbouw. 

Referenties

  1. Gezondheidsenquête, Sciensano (2018) https://www.sciensano.be/nl/projecten/gezondheidsenquete
  2. Statistics Belgium (Statbel). https://statbel.fgov.be/nl
  3. Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME). (2026). Global Burden of Disease Collaborative Network. https://vizhub.healthdata.org/gbd-results/
  4. Belgian National Burden of Disease Study. Obesity and overweight in Belgium: a critical assessment of data sources, July  2026. Brussels, Belgium: Sciensano. Deposit number: D/2026.14.440/64.
  5. Fayyaz K, Bataineh MF, Ali HI, Al-Nawaiseh AM, Al-Rifai' RH, Shahbaz HM. Validity of Measured vs. Self-Reported Weight and Height and Practical Considerations for Enhancing Reliability in Clinical and Epidemiological Studies: A Systematic Review. Nutrients. 2024. https://doi.org/10.3390/nu16111704
  6. Gezondheidsonderzoek, Sciensano (2018)  https://www.sciensano.be/nl/projecten/gezondheidsonderzoek
  7. Plass, D., Hilderink, H., Lehtomäki, H. et al. Estimating risk factor attributable burden – challenges and potential solutions when using the comparative risk assessment methodology. Arch Public Health (2022). https://doi.org/10.1186/s13690-022-00900-8 

Gelieve deze pagina als volgt te citeren: Sciensano. Ziektelast : Ziektelast door risicofactoren - Ziekelast door hoge BMI, Health Status Report, 30 juli 2026, Brussels, Belgium, https://www.gezondbelgie.be/nl/gezondheidstoestand/ziektelast/ziektelast-door-risicofactoren/ziektelast-door-hoog-bmi