
De Belgische gezondheidszorg evolueert binnen een veranderende context. Onze bevolking veroudert, en steeds meer mensen leven met één of meerdere chronische ziekten. Er zijn steeds meer personen van 67 jaar en ouder ten opzichte van de werkende bevolking. In 2080 zouden er voor elke 100 personen van 18 t.e.m. 66 jaar 45 personen van 67 jaar en ouder zijn, in 2025 was dit cijfer 28.[1] Daarnaast geeft 48% van de Belgische bevolking van 15 jaar en ouder aan dat ze twee of meer chronische ziekten hebben gehad in de afgelopen 12 maanden. Het zijn vooral ouderen die twee of meer chronische ziekten hebben, maar de laatste jaren is er vooral een toename bij de personen van 25 tot 64 jaar.
Evolutie van het percentage bevolking van 15 jaar en ouder die zelf rapporteren dat ze twee of meer chronische ziekten hadden in de afgelopen 12 maanden na gezondheidsenquête (2013-2023/2024)
Deze cijfers uit de Belgische gezondheidsenquête zijn gebaseerd op zelfrapportage. De beschikbare objectieve informatie over chronische ziekten in België is vaak beperkt tot bepaalde aandoeningen. We weten wel dat de grootste ‘ziektelast’ wordt veroorzaakt door aandoeningen van het bewegingsstelsel zoals lage rugpijn, mentale aandoeningen en kankers [2] en dat ongeveer 15% van de Belgische bevolking een statuut chronische aandoening heeft, een statuut dat aan rechthebbenden wordt toegekend als hun uitgaven voor gezondheidszorg een bepaalde drempel overschrijden.[3]
Deze evoluties zorgen voor steeds complexere zorgvragen, terwijl het zorgaanbod onder druk staat door personeelstekorten en een hoge werkbelasting. Bovendien is de gezondheidszorg in België historisch versnipperd georganiseerd vanuit verschillende sectoren en beroepsgroepen, wat bijdraagt aan haar huidige structuur en werking. Dat maakt het voor patiënten soms moeilijk om hun traject te begrijpen en voor zorg-en hulpverleners om vlot samen te werken. Die versnippering leidt ook tot extra kosten: volgens analyses kan dit oplopen tot meer dan 4 000 euro per patiënt.[4]
Tegelijk openen de digitalisering en innovatieve technologieën in de zorg nieuwe kansen. Digitale hulpmiddelen maken het bijvoorbeeld mogelijk om informatie beter te delen tussen zorg- en hulpverleners, gezondheidsparameters beter op te volgen en zorg efficiënter te organiseren. Inspanningen op vlak van digitale vaardigheden en het creëren van interoperabele digitale infrastructuur zijn hierbij nodig.
Wat ook verandert, is de rol van de patiënt. We evolueren van patiënten die meer ‘passieve’ zorgontvangers zijn naar meer geïnformeerde ontvangers en ‘mede-beslissers’ in het zorg- en ondersteuningsproces. Dat vraagt om een andere manier van samenwerken, waarin zorg- en hulpverleners, patiënten en hun omgeving samen beslissen, samen plannen en werken aan doelgerichte zorg.
Al deze ontwikkelingen versterken de nood aan geïntegreerde zorg. Dit betekent dat verschillende zorg- en hulpverleners hun inspanningen op elkaar afstemmen, met de persoon als partner in het zorgproces. Het gaat niet enkel om medische zorg, maar ook om ondersteuning bij activiteiten in het dagelijkse leven, sociale ondersteuning en de betrokkenheid van mantelzorgers.
Op basis van het kader van de Wereldgezondheidsorganisatie [5] kunnen we geïntegreerde zorg omschrijven als:
“Een benadering om persoonsgerichte gezondheidszorgsystemen te versterken via de bevordering van kwaliteitsvolle zorg en ondersteuning gedurende de hele levensloop. Deze zorg en ondersteuning is ontworpen op basis van de multidimensionale noden van de populatie en het individu, en geleverd door een gecoördineerd multidisciplinair team dat werkt over settings en lijnen heen. De zorg moet effectief worden beheerd om optimale resultaten te garanderen en om middelen op een passende manier te gebruiken, gebaseerd op de best beschikbare evidentie. Er moeten feedbackmechanismen zijn om de prestaties voortdurend te verbeteren, de onderliggende oorzaken van slechte gezondheid aan te pakken en het welzijn te bevorderen via intersectorale en multisectorale acties.”
In eenvoudige woorden kan geïntegreerde zorg voor een persoon het volgende betekenen:
“Ik kan mijn zorg plannen met mensen die samenwerken, mij begrijpen en mij helpen om de zorg te krijgen die voor mij het belangrijkst is.”
In deze editie van Blikvanger Gezondheidszorg tonen we hoe geïntegreerde zorg in België tot stand wordt gebracht en hoe deze manier van werken kan bijdragen aan een toegankelijke, samenhangende en meer toekomstbestendige gezondheidszorg in België.
[1] Bron : 1992-2024 : waarnemingen, Statbel; 2025-2080 : vooruitzichten FPB en Statbel. Geraadpleegd van https://statbel.fgov.be/nl/themas/ bevolking/bevolkingsvooruitzichten#news
[2] Sciensano. Burden of disease: Disability-Adjusted Life Years, Health Status Report, 26 June 2025, Brussels, Belgium, https://www. healthybelgium.be/en/health-status/burden-of-disease/disability-adjusted-life-years
[3] Bron: http://www.ima-aim.be
[4] OECD (2023), Integrating Care to Prevent and Manage Chronic Diseases: Best Practices in Public Health, OECD Publishing, Paris, https://doi. org/10.1787/9acc1b1d-en.
[5] WHO Regional Office for Europe. Strengthening people-centred health systems in the WHO European Region: framework for action on integrated health services delivery. 2016 https://iris.who.int/bitstreams/6eb1da76-189c-4bbd-ac79-62523037ffae/download