1. Kernboodschappen
- In België loopt 1 op 5 kinderen jonger dan 17 jaar risico op armoede of sociale uitsluiting.
- In 2022-2023 voldeden slechts 5 op 10 kinderen en 3 op 10 adolescenten aan de aanbevelingen van de WHO inzake lichaamsbeweging.
- Meer dan 3 op 10 kinderen overschrijden de aanbevelingen voor schermtijd; bij adolescenten loopt dit op tot 8 op 10.
- Adolescenten eten minder vaak dagelijks een ontbijt dan kinderen.
- In België helpt meer dan 1 op 5 kinderen en adolescenten nooit mee met de bereiding van maaltijden.
2. Risico op armoede of sociale uitsluiting
In België lopen 20 % van de kinderen jonger dan 17 jaar risico op armoede of sociale uitsluiting
In 2024 liepen adolescenten (12–17 jaar) meer risico op armoede of sociale uitsluiting dan kinderen (0–11 jaar). Bij de adolescenten hadden meisjes een grotere kwetsbaarheid dan jongens, terwijl bij kinderen het omgekeerde werd geobserveerd.
Bron: Eurostat [1]
In België vertoont het percentage van kinderen met een risico op armoede of sociale uitsluiting een dalende trend
Het percentage van kinderen met een verhoogd risico op armoede of sociale uitsluiting is in de loop der jaren afgenomen.
Van de verschillende dimensies van het risico op armoede of sociale uitsluiting lopen kinderen het grootste risico op monetaire armoede, gevolgd door lage werkintensiteit binnen huishoudens en ernstige materiële en sociale deprivatie.
Bron: Statbel [2]
Kinderen van ouders met een lager opleidingsniveau hebben een toegenomen risico op armoede of sociale uitsluiting
Een socio-economische gradiënt werd waargenomen in het percentage van het risico op armoede of sociale uitsluiting bij kinderen. Bij kinderen van wie de ouders tot de laagste opleidingsgroep behoorden, was het risico op armoede of sociale uitsluiting 7 tot 14 keer groter dan bij kinderen van wie de ouders tot de hoogste opleidingsgroep behoorden.
Bron: Eurostat [1]
3. Lichaamsbeweging
Jongens zijn fysiek actiever dan meisjes
In 2022-2023 voldeed een groter percentage jongens dan meisjes van 3 tot 9 jaar en van 10 tot 17 jaar aan de aanbevelingen van de WHO inzake lichaamsbeweging.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Het percentage 3-9-jarigen die voldoen aan de aanbevelingen voor lichamelijke activiteit is gestegen, maar is stabiel gebleven bij 10-17-jarigen
Tussen 2014-2015 en 2022-2023 is het percentage kinderen van 3 tot 9 jaar dat voldoet aan de aanbevelingen voor lichaamsbeweging in België gestegen. In het Vlaamse Gewest voldeden meer kinderen aan de aanbevelingen ten opzichte van het Waalse Gewest.
Het aantal jongens en meisjes van 10 tot 17 jaar dat voldeed aan de aanbevelingen van de WHO inzake lichaamsbeweging bleef in 2022-2023 stabiel in vergelijking met 2014-2015. In het Vlaams Gewest werd een daling vastgesteld, terwijl het percentage in het Waals Gewest stabiel bleef.
- Kinderen
- Adolescenten
Percentage kinderen van 3-9 jaar die voldoen aan de aanbevelingen van de WHO inzake lichaamsbeweging, volgens gewest en jaar, 2014-2015 en 2022-2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Percentage adolescenten van 10-17 jaar die voldoen aan de aanbevelingen van de WHO inzake lichaamsbeweging, volgens gewest en jaar, 2014-2015 en 2022-2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Er wordt een opleidingsgradiënt waargenomen op het gebied van lichaamsbeweging
Het percentage van kinderen en adolescenten die voldoen aan de WHO-richtlijnen voor lichaamsbeweging was lager bij kinderen uit gezinnen met een laag opleidingsniveau dan bij kinderen uit gezinnen met hogere opleidingsniveaus.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
4. Schermtijd
Meer dan 3 op 10 kinderen overschrijden de aanbevelingen voor schermtijd op weekdagen, tot zelfs 8 op 10 bij adolescenten
In 2022-2023 brachten veel kinderen en adolescenten te veel tijd door achter schermen. Van de 3- tot 4-jarigen gebruikte 43 % de schermen meer dan één uur per dag op weekdagen, cijfers zijn vergelijkbaar voor jongens en meisjes. Bij kinderen van 5 tot 9 jaar spendeerde 28 % meer dan twee uur per dag achter een scherm op weekdagen. Bij 10- tot 17-jarigen loopt dit aantal op tot 81 %.
Jongens van 5 tot 17 jaar overschreden vaker de schermtijdlimieten dan meisjes. In vergelijking met weekdagen, bracht in het weekend een nog groter percentage kinderen te veel tijd door achter schermen.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Door de jaren heen neemt in België de schermtijd op weekdagen toe bij adolescenten
Tussen 2014–2015 en 2022–2023 bleef het aantal kinderen van 3 tot 4 jaar en van 5 tot 9 jaar dat op weekdagen de aanbevolen schermtijd overschreed stabiel, zowel op nationaal niveau als in de verschillende gewesten. In 2022–2023 werden er geen verschillen vastgesteld tussen de drie gewesten.
Bij adolescenten van 10 tot 17 jaar nam het percentage dat op weekdagen meer dan twee uur per dag achter een scherm doorbracht toe, zowel op nationaal als op gewestelijk niveau. Deze stijging kan mogelijks verklaard worden door wijzigingen in de manier waarop de vragen in de voedselconsumptiepeiling gesteld werden. In 2022–2023 was de schermtijd vergelijkbaar voor de drie gewesten.
- 3-4 jaar
- 5-9 jaar
- 10-17 jaar
Percentage kinderen van 3 tot 4 jaar die de schermtijdlimieten op weekdagen niet naleven, volgens gewest en jaar, 2014-2015 en 2022-2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Percentage kinderen van 5 tot 9 jaar die de schermtijdlimieten op weekdagen niet naleven, volgens gewest en jaar, 2014-2015 en 2022-2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Percentage adolescenten van 10 tot 17 jaar die de schermtijdlimieten op weekdagen niet naleven, volgens gewest en jaar, 2014-2015 en 2022-2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Kinderen en adolescenten uit gezinnen met een lager opleidingsniveau hebben meer kans om de schermtijdlimieten te overschrijden
Zowel bij kinderen als bij adolescenten geldt dat degenen van ouders met een hoger opleidingsniveau minder vaak de aanbevolen schermtijd op weekdagen overschrijden.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
5. Voedingsgewoonten - Dagelijks ontbijt
Adolescenten eten minder vaak dagelijks een ontbijt dan kinderen
In 2022 aten kinderen van 3–9 jaar vaker dagelijks ontbijt dan adolescenten van 10–17 jaar. Er werden geen verschillen tussen jongens en meisjes waargenomen. Over het algemeen aten kinderen in België vaker dagelijks ontbijt dan adolescenten (10–17 jaar) en volwassenen (18–64 jaar). In 2022 aten 1,4 % van de kinderen en 4,4 % van de adolescenten nooit ontbijt.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Het dagelijks ontbijten bij kinderen en adolescenten bleef stabiel over de tijd
Over het algemeen veranderde de dagelijks ontbijtgewoonte bij kinderen en adolescenten niet tussen 2014-2015 en 2022-2023, en werden geen significante verschillen tussen de gewesten waargenomen.
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was vergelijking niet mogelijk vanwege ontbrekende gegevens voor 2014–2015. Bij kinderen van 3–9 jaar werd er in het Vlaamse Gewest vaker dagelijks ontbeten in vergelijking met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waals Gewest. Bij adolescenten van 10–17 jaar werden geen regionale verschillen gevonden.
- Kinderen
- Adolescenten
Percentage kinderen van 3–9 jaar die dagelijks ontbijten, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2022–2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Percentage kinderen van 10–17 jaar die dagelijks ontbijten, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2022–2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Kinderen en adolescenten uit hoogopgeleide gezinnen eten vaker dagelijks ontbijt
Er werd een verband vastgesteld tussen het opleidingsniveau van de ouders en de regelmaat van het ontbijt. Kinderen en adolescenten van wie de ouders tot de laagst opgeleide groep behoren, aten minder vaak dagelijks ontbijt (64 %) vergeleken met degenen uit de middelste (71 %) en hoogste opleidingsgroep (74 %).
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
6. Voedingsgewoonten - Betrokkenheid bij de bereiding van maaltijden
In België helpt 24 % van de kinderen en adolescenten nooit bij de maaltijdbereiding
In 2022 was het percentage kinderen en adolescenten dat nooit helpt bij de bereiding van maaltijden veel hoger bij jongens (31 %) dan bij meisjes (17 %). Het percentage van het nooit helpen bij de maaltijdbereiding verschilde niet tussen kinderen van 3–9 jaar en adolescenten van 10–17 jaar.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
De betrokkenheid van kinderen en adolescenten bij de maaltijdbereiding verschilt niet tussen de gewesten
Er werden geen regionale verschillen waargenomen in de betrokkenheid van kinderen en adolescenten bij de bereiding van maaltijden. Over het algemeen daalde het percentage dat nooit deelneemt aan de bereiding van maaltijden van 40 % in 2014-2015 naar 24 % in 2022-2023 in alle gewesten, voornamelijk door veranderingen bij adolescenten (51 % → 24 %), terwijl het aandeel bij kinderen stabiel bleef. Wijzigingen in de formulering van de vraag kunnen deze resultaten hebben beïnvloed.
- Jongens
- Meisjes
Percentage van jongens van 3–9 jaar die nooit betrokken zijn bij de bereiding van maaltijden, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2022–2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Wees voorzichtig bij het vergelijken van de twee perioden, aangezien de formulering van de vraag is gewijzigd tussen 2014–2015 en 2022–2023
Percentage van meisjes van 3–9 jaar die nooit betrokken zijn bij de bereiding van maaltijden, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2022–2023, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Wees voorzichtig bij het vergelijken van de twee perioden, aangezien de formulering van de vraag is gewijzigd tussen 2014–2015 en 2022–2023
- Jongens
- Meisjes
Percentage van jongens van 10–17 jaar die nooit betrokken zijn bij de bereiding van maaltijden, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2021–2022, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Wees voorzichtig bij het vergelijken van de twee perioden, aangezien de formulering van de vraag is gewijzigd tussen 2014–2015 en 2022–2023
Percentage van meisjes van 10–17 jaar die nooit betrokken zijn bij de bereiding van maaltijden, volgens jaar en gewest, 2014–2015 en 2021–2022, België
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
Wees voorzichtig bij het vergelijken van de twee perioden, aangezien de formulering van de vraag is gewijzigd tussen 2014–2015 en 2022–2023
Kinderen en adolescenten uit laagopgeleide gezinnen waren minder betrokken bij de bereiding van maaltijden
In 2022 werd een verband vastgesteld tussen het opleidingsniveau van de ouders en de betrokkenheid van kinderen en adolescenten bij de bereiding van maaltijden. Kinderen en adolescenten uit laagopgeleide gezinnen hadden respectievelijk 1,5 en 1,1 keer meer kans om nooit te helpen bij de maaltijdbereiding vergeleken met kinderen uit middel- of hoogopgeleide gezinnen.
Bron: Nationale Voedselconsumptiepeiling [3]
7. Voedingsgewoonten - Voedselconsumptie
Voedselconsumptie speelt ook een cruciale rol in de gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Een evenwichtige voeding tijdens de kindertijd ondersteunt een optimale groei, cognitieve ontwikkeling en de preventie van verschillende gezondheidsproblemen. De huidige gegevens tonen echter aan dat veel kinderen de voedingsaanbevelingen niet halen. Minder dan 10% van de kinderen van 6 tot 14 jaar consumeert de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid fruit en groenten (minstens vijf porties per dag), terwijl bijna één op vijf kinderen van 0 tot 14 jaar dagelijks suikerhoudende dranken consumeert.
Meer gedetailleerde informatie over de voedingsgewoonten van zowel kinderen als volwassenen is te vinden op de pagina voedingsgewoonten.
8. Lees meer
Bekijk de metadata voor deze indicator
EatMoveStats: Het interactieve dashboard van de Belgische voedingsconsumptie-enquête
Achtergrond
Hoewel de meeste kinderen gezond zijn, beïnvloeden het gedrag dat zij aannemen en de omgeving waarin zij opgroeien hun toekomstige gezondheid in grote mate. De sociaal-economische status (SES)—meestal gemeten aan de hand van het opleidingsniveau, de beroepsstatus en het inkomen van de ouders—is een belangrijke determinant voor de toekomstige gezondheid [4]. Kinderen uit gezinnen met een lagere SES worden over het algemeen geconfronteerd met grotere gezondheidsproblemen en een lagere levensverwachting [5]. De SES-indicator die in dit rapport wordt gebruikt, is gebaseerd op de enquête over inkomen en levensomstandigheden (SILC), een Europese enquête uitgevoerd door Statbel in België [2].
Ook beweging, voeding, spel en sociale interacties van kinderen zijn bepalend voor de gezondheid van kinderen en adolescenten. Gezonde eetgewoonten en regelmatige lichaamsbeweging verminderen het risico op obesitas en bevorderen het welzijn, terwijl een sedentaire leefstijl, tabaksgebruik en blootstelling aan passief roken het risico op niet-overdraagbare aandoeningen verhogen [6].
Onvoldoende lichaamsbeweging en sedentair gedrag dragen bij aan obesitas, een slechtere cardiometabole gezondheid en een kortere slaapduur. Omgekeerd levert regelmatige lichaamsbeweging belangrijke gezondheidsvoordelen op. De WHO beveelt aan dat kinderen van 3–4 jaar minstens 180 minuten lichaamsbeweging per dag hebben (waarvan 60 minuten matige tot intensieve intensiteit), en dat kinderen en adolescenten van 5–17 jaar dagelijks minstens 60 minuten matig tot intensief fysiek actief zijn. Daarnaast zouden kinderen en adolescenten van 5-17 jaar minstens drie dagen per week fysieke activiteiten van intensieve intensiteit moeten uitvoeren.
Overmatige schermtijd beïnvloedt de motorische, cognitieve, sociale en psychologische ontwikkeling en verhoogt het risico op overgewicht, slaapproblemen en gedragsmoeilijkheden. Gegevens over schermtijd zijn afkomstig van de Nationale Voedselconsumptiepeiling (FCS) en hebben voornamelijk betrekking op de schermtijd op weekdagen. Het overschrijden van de aanbevelingen wordt gedefinieerd als meer dan 1 uur per dag voor kinderen van 3–4 jaar en meer dan 2 uur per dag recreatieve schermtijd voor kinderen en adolescenten van 5–17 jaar [3].
Ook voedingsgewoonten zijn van cruciaal belang. Regelmatige maaltijden en een gezond ontbijt dragen bij aan een beter gewicht, betere cognitieve prestaties en een betere algemene gezondheid, terwijl het overslaan van het ontbijt wordt geassocieerd met een slechtere gezondheid. Betrokkenheid bij de bereiding van maaltijden bevordert betere voedselkeuzes, een hogere groente-inname en gezondere langetermijngewoonten op het vlak van eten. Gegevens over voedingsgewoonten zijn afkomstig van de Nationale Voedselconsumptiepeiling (FCS), uitgevoerd in 2014–2015 en 2022–2023. Deze enquête maakt gebruik van 24-uursvoedingsherinneringen. In dit rapport worden twee indicatoren gebruikt: dagelijks ontbijt en nooit betrokken bij de bereiding van maaltijden bij kinderen en adolescenten van 3–17 jaar [3].
Definities
- Risico op armoede of sociale uitsluiting
- Het risico op armoede of sociale uitsluiting heeft betrekking op personen die worden geconfronteerd met minstens één van de volgende drie armoederisico’s: monetaire armoede, ernstige materiële en sociale deprivatie, of leven in een huishouden met een zeer lage werkintensiteit. Op basis van deze drie domeinen wordt een cijfer berekend dat het aandeel van de totale bevolking met een verhoogd risico op armoede of sociale uitsluiting weergeeft. Deze indicator vormt de belangrijkste Europese indicator voor het opvolgen van de doelstelling van de ‘EU-2030’-strategie inzake armoede en sociale uitsluiting [2].
- Risico op monetaire armoede
- Het risico op monetaire armoede verwijst naar het aandeel personen met een equivalent beschikbaar inkomen (na sociale overdrachten) dat lager ligt dan de armoederisicodrempel . Deze indicator meet een laag inkomen in verhouding tot andere inwoners van hetzelfde land en meet dus niet de absolute armoede of rijkdom; deze indicator impliceert dus niet noodzakelijk een lage levensstandaard [2].
- Ernstige materiële en sociale deprivatie
- Het aantal personen dat te maken heeft met ernstige materiële en sociale deprivatie verwijst naar de onmogelijkheid om zich bepaalde goederen of diensten te veroorloven die door de meeste mensen als wenselijk of zelfs noodzakelijk worden beschouwd in het kader van een behoorlijke levensstandaard. Deze indicator maakt een onderscheid tussen personen die zich een bepaald goed, dienst of activiteit niet kunnen veroorloven en personen die deze om andere redenen niet hebben, zoals een gebrek aan interesse of behoefte [2].
- Lage werkintensiteit
- Lage werkintensiteit heeft betrekking op personen die leven in huishoudens waarin de leden van het gezin op beroepsactieve leeftijd (18–59 jaar, met uitsluiting van studenten van 18–24 jaar) minder dan 20 % van hun totale potentiële arbeidstijd hebben gewerkt gedurende de voorafgaande 12 maanden [2].
- Lichaamsbeweging
- Lichamelijke activiteit werd objectief gemeten met behulp van accelerometers die kinderen gedurende zeven opeenvolgende dagen droegen, inclusief twee weekenddagen, tijdens de waakuren (met uitzondering van wateractiviteiten). De deelnemers noteerden in een dagboek alle activiteiten die werden uitgevoerd wanneer de accelerometer werd afgedaan (met uitzondering van slaap). De tijd besteed aan verschillende intensiteitsniveaus van lichamelijke activiteit werd berekend voor elke geldige meetdag. De gemiddelde dagelijkse duur per intensiteitsniveau werd vervolgens vergeleken met de aanbevelingen van de WHO om het aandeel kinderen te bepalen dat voldoet aan de richtlijnen voor lichamelijke activiteit [3].
- Schermtijd
- Schermtijd verwijst naar alle tijd die wordt doorgebracht met het gebruik van schermen, waaronder smartphones, tablets, spelconsoles, televisies en computers. Voor kinderen van 3 tot 4 jaar werd schermtijd als overmatig beschouwd wanneer deze meer dan 1 uur per dag bedroeg. Voor kinderen en adolescenten van 5 tot 17 jaar werd overmatige schermtijd gedefinieerd als meer dan 2 uur per dag recreatieve schermtijd [3].
- Dagelijks ontbijt
- Dagelijks ontbijt verwijst naar kinderen en adolescenten van 3 tot 17 jaar die aangaven dagelijks ontbijt te consumeren (meer dan alleen een drank). Voor kinderen van 3 tot 9 jaar werden de antwoorden verstrekt door de ouders [3].
- Betrokkenheid bij de bereiding van maaltijden
- Nooit betrokken bij de bereiding van maaltijden verwijst naar kinderen en adolescenten van 3 tot 17 jaar die aangaven nooit te helpen bij de bereiding van een maaltijd. Voor kinderen van 3 tot 9 jaar werden de antwoorden verstrekt door de ouders [3].
Referenties
- Eurostat. 2024. Kinderen met risico op armoede of sociale uitsluiting.https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Children_at_risk_of_poverty_or_social_exclusion
- Statbel. 2024. Risico op armoede of sociale uitsluiting. https://statbel.fgov.be/en/themes/households/poverty-and-living-conditions/risk-poverty-or-social-exclusion#news
- Sciensano. 2022-2023. Nationale Voedselconsumptiepeiling. https://www.sciensano.be/nl/projecten/nationale-voedselconsumptiepeiling
- Poulain T, Vogel M, Sobek C, Hilbert A, Körner A, Kiess W. 2019. Associations Between Socio-Economic Status and Child Health: Findings of a Large German Cohort Study. IJERPH.
- Observatoire de la santé. 2018. Petite enfance et inégalités sociales de santé. https://observatoiresante.hainaut.be/wp-content/uploads/woocommerce_uploads/2018/10/2018-03-23_SEMISS_Petite_Enfance_09-05-2018_light-1.pdf
- WHO and FAO. 2022. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases: report of a joint WHO/FAO expert consultation, Geneva. https://www.who.int/publications/i/item/924120916X
Gelieve deze pagina als volgt te citeren: Sciensano. Gezondheid van kinderen: Determinenten van gezonheid en risicofactoren, Health Status Report, 18 maart 2026, Brussel, België.