Inhoud
Ontdek het overzicht van de gezondheid van kinderen
Samenvatting
Ondanks het belang van de gezondheid van kinderen voor hun groei, ontwikkeling en potentieel gedurende de hele levensloop, blijven uitgebreide gegevens over de gezondheid van kinderen beperkt in nationale enquêtes. Dit gebrek aan gegevens beperkt de mogelijkheid om trends in de gezondheid van kinderen op te volgen, opkomende gezondheidsproblemen te identificeren en de doeltreffendheid van preventief beleid en interventies te evalueren. Als gevolg hiervan zijn gezondheidsbeleid en financieringsbeslissingen vaak voornamelijk gebaseerd op gezondheidspatronen bij volwassenen, eerder dan op de specifieke noden van kinderen. Dit tekort aan kindgerichte gegevens vormt een gemiste kans om gerichte preventieve interventies te ontwikkelen die de gezondheid en het welzijn van toekomstige generaties aanzienlijk kunnen verbeteren [1].
De kindertijd vormt een cruciale periode in de levensloop, aangezien de basis voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid in de kindertijd wordt gelegd. [2]. Gewoonten en gedragspatronen die in de kindertijd worden ontwikkeld, blijven vaak bestaan tot in de volwassenheid en hebben een blijvende invloed op de gezondheid en het welzijn op lange termijn [2]. Deze levensfase is daarom bijzonder belangrijk voor het vroegtijdig identificeren van gezondheidsrisico’s en voor het begrijpen van de mechanismen die gezondheidstrajecten doorheen de tijd vormgeven
Preventie
Veel chronische aandoeningen en langdurige gezondheidsproblemen bij kinderen en adolescenten zijn gekoppeld aan beïnvloedbare gedrags- en omgevingsfactoren. Toch blijven er hiaten bestaan in de preventieve en eerstelijnsgezondheidszorg. Minder dan één op de twee kinderen van 3 tot 17 jaar kreeg preventieve tandzorg, wat deze tekortkomingen duidelijk aantoont. Dit onderstreept de noodzaak van een verschuiving in praktijk en beleid, van een voornamelijk curatieve aanpak naar een aanpak die meer gericht is op preventie [3]. Preventieve acties tijdens de kindertijd, zoals het bevorderen van gezond gedrag, het waarborgen van toegang tot preventieve zorg en het vroegtijdig aanpakken van risicofactoren, kunnen de ziektelast op latere leeftijd aanzienlijk verminderen en bijdragen aan een gezondere volwassen bevolking.
Determinanten van de gezondheid en risicofactoren
De gezondheid van kinderen wordt beïnvloed door een breed scala aan sociale, economische, gedrags- en omgevingsdeterminanten [1]. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) benadrukt dat deze gezondheidsdeterminanten de gezondheidstrajecten van kinderen gedurende de hele levensloop zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden [1]. In België blijven sociale ongelijkheden uitgesproken, met 20% van de kinderen jonger dan 17 jaar die risico lopen op armoede of sociale uitsluiting. Ook leefstijlgerelateerde risicofactoren komen vaak voor: in 2022–2023 voldeed slechts de helft van de kinderen en drie op de tien adolescenten aan de WHO-aanbevelingen voor lichaamsbeweging. Meer dan drie op de tien kinderen overschreden de aanbevolen schermtijd, een aandeel dat oploopt tot acht op de tien bij adolescenten. Ook voedingsgedrag verschilt naargelang de leeftijd: adolescenten nemen minder vaak dagelijks ontbijt dan jongere kinderen, en meer dan één op de vijf kinderen en adolescenten helpt nooit mee met het bereiden van maaltijden — gedragingen die samenhangen met minder gunstige voedingsgewoonten en negatieve gezondheidseffecten op lange termijn..
Morbiditeit en mortaliteit
Over het algemeen verkeren kinderen in België in relatief goede gezondheid, zoals blijkt uit de daling van de sterftecijfers. Tussen 2018 en 2022 bedroeg de leeftijdsgestandaardiseerde sterfte 10,3 per 100.000 bij jongens en 9,3 per 100.000 bij meisjes, waarbij externe oorzaken de belangrijkste doodsoorzaak bleven bij kinderen van 1 tot 14 jaar. Toch blijft de morbiditeit ondanks deze verbeteringen in de sterfte aanzienlijk. Sommige chronische aandoeningen blijven gedurende de hele kindertijd en adolescentie aanwezig; zo lijdt minder dan twee op de 1.000 kinderen aan diabetes, een prevalentie die in de loop der tijd stabiel is gebleven.
Referenties
- Belgian Academy of Paediatrics. 2024. Plan care for the Children and young persons. https://gcm.rmnet.be/clients/rmnet/content/medias/full_version_plan_20240313.pdf
- Proimos J, Klein JD. Noncommunicable diseases in children and adolescents. Pediatrics. 2012 Sep;130(3):379–81.
- OECD. 2024. Health at a Glance: Europe 2024: Health Status