Alle schattingen kunnen in meer detail worden geraadpleegd in onze interactieve online applicaties:
Schattingen van sterfte en verloren levensjaren geassocieerd met extreme temperaturen
Deze resultaten kwamen tot stand met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Zorg. De auteurs zijn verantwoordelijk voor de aangeboden informatie, deze is niet noodzakelijk bekrachtigd door de subsidiërende diensten.
1. Kernboodschappen
- In 2022 werden meer dan 2.800 sterfgevallen in verband gebracht met koude temperaturen en 800 met hitte. Dit komt neer op respectievelijk 2,4% en 0,7% van alle sterfgevallen in België.
- Coronaire hartziekten, de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, en cerebrovasculaire aandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaken die verband houden met extreme temperaturen.
- De sterftecijfers in verband met koude en hitte hebben de afgelopen tien jaar schommelingen vertoond, met een vergelijkbare trend in de drie gewesten.
- België heeft het achtste hoogste sterftecijfer als gevolg van koude en hitte onder de EU-14-landen, wat net onder het EU-14-gemiddelde ligt.
2. Aantal overlijdens door hitte
In 2022 was hitte verantwoordelijk voor 817 sterfgevallen, wat neerkomt op 0,7% van alle sterfgevallen in België. Door hitte gingen 11.505 levensjaren verloren als gevolg van vroegtijdig overlijden.
De ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, aandoeningen van de onderste luchtwegen en chronische obstructieve longziekte (COPD) zijn de belangrijkste oorzaken van hittegerelateerde sterfte
Niet-optimale temperaturen zijn causaal gelinkt aan de ziektelast van 10 aandoeningen, waaronder de ziekte van Parkinson, cerebrovasculaire aandoeningen, coronaire hartziekte, kanker van de luchtpijp, de bronchiën en de longen, chronische nierziekten en diabetes.
De ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, infecties van de onderste luchtwegen en chronische obstructieve longziekte (COPD) zijn de belangrijkste oorzaken van hittegerelateerde sterfte, met respectievelijk 172, 172 en 118 sterfgevallen. De rangorde van de belangrijkste oorzaken van hittegerelateerde sterfte blijft in alle gewesten consistent, hoewel in het Waalse Gewest aandoeningen van de onderste luchtwegen op de eerste plaats staan in plaats van de ziekte van Alzheimer.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
De meeste hittegerelateerde sterfgevallen doen zich voor bij vrouwen, en voornamelijk op hoge leeftijd
De sterfte door hitte neemt sterk toe met de leeftijd; de meeste sterfgevallen doen zich voor bij mensen tussen 65 en 84 jaar en bij 85-plussers. De ziektelast is bij mannen hoger in de eerste drie categorieën, behalve bij 85-plussers.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
De sterftecijfers in verband met hitte hebben de afgelopen tien jaar schommelingen vertoond, met gewestelijke verschillen
Sinds 2013 vertonen de sterftecijfers in verband met hitte in alle gewesten schommelingen. Hoewel ze dezelfde algemene trend volgen, zijn er kleine verschillen tussen de gewesten waarneembaar. In 2022 was het aantal hittegerelateerde sterfgevallen het hoogst in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (8,3 per 100.000), gevolgd door het Waalse Gewest (7,7 per 100.000), en het laagst in het Vlaamse Gewest (6,5 per 100.000).
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
België ligt onder het gemiddelde wat betreft hittegerelateerde sterfgevallen in de EU-14
Volgens de Global Burden of Disease studie 2022 [3] was het sterftecijfer als gevolg van hitte het achtste hoogste van de EU-14-landen, waarmee het onder het gemiddelde lag.
Bron: GBD 2022 studie [3]
3. Aantal overlijdens door koude
In 2022 waren koude temperaturen verantwoordelijk voor 2.810 sterfgevallen, wat neerkomt op 2,4% van alle sterfgevallen in België. Koude temperaturen veroorzaakten het verlies van 40.509 levensjaren door vroegtijdig overlijden.
Coronaire hartziekte, de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, en cerebrovasculaire aandoeningen zijn de voornaamste oorzaken van sterfte door koude
Niet-optimale temperaturen zijn causaal gelinkt aan de ziektelast van 10 aandoeningen, waaronder kanker van de luchtpijp, bronchiën en longen, chronische nierziekten, infecties van de onderste luchtwegen, diabetes, de ziekte van Parkinson en chronische obstructieve longziekte (COPD).
Coronaire hartziekte, de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie en cerebrovasculaire aandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaken door koude, met respectievelijk 781, 585 en 304 sterfgevallen. In alle gewesten, zijn coronaire hartziekte en de ziekte van Alzheimer de twee meest voorkomende doodsoorzaken door koude, de rangschikking van de overige doodsoorzaken verschilt per gewest.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
De meeste sterfgevallen als gevolg van koude komen voor bij vrouwen, en voornamelijk op hoge leeftijd
Sterfte als gevolg van kou neemt sterk toe met de leeftijd; de meeste sterfgevallen doen zich voor bij mensen tussen 65 en 84 jaar en bij 85-plussers. De ziektelast is bij mannen hoger in de eerste drie leeftijdsgroepen, behalve bij 85-plussers.
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
De sterftecijfers in verband met koude temperaturen hebben het afgelopen decennium schommelingen vertoond, met verschillen tussen de gewesten
Sinds 2013 vertoont de sterfte als gevolg van koude in alle gewesten schommelingen. Hoewel de algemene trend hetzelfde is, zijn er toch verschillen waarneembaar. In 2022 was het aantal sterfgevallen als gevolg van koude het hoogst in het Waalse Gewest (28,5 per 100.000), gevolgd door het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (22,9 per 100.000) en het laagst in het Vlaamse Gewest (22,1 per 100.000).
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van Statbel [1] en KMI [2]
België ligt net onder het gemiddelde van de EU-14 wat betreft sterfgevallen als gevolg van koude
Volgens de Global Burden of Disease studie 2022 [3] was het sterftecijfer als gevolg van koude het achtste hoogste van de EU-14-landen, net onder het gemiddelde van de EU-14.
Bron: GBD 2022 studie [3]
4. Lees meer
Bekijk de metadata voor deze indicator
Ziektelast gelinkt met risicofactoren visualisatie-instrument
Achtergrond
In het project EBoD-FL wordt de ziektelast door milieustressoren berekend voor het Vlaamse Gewest. Een deel van de analyses wordt uitgebreid naar de andere gewesten om schattingen voor het hele land te verkrijgen als onderdeel van de Belgische Nationale Ziektelaststudie.
We gebruikten vergelijkende risicobeoordeling om sterfgevallen door luchtvervuiling te berekenen [4].
De blootstelling aan extreme temperaturen is gebaseerd op gemodelleerde temperatuurgegevens die zijn verstrekt door het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI), waarbij gebruik is gemaakt van een tijdreeksontwerp [2]. Hierdoor konden we de bijdrage van hitte en koude aan de ziektelast inschatten, bekend als de toerekenbare fractie voor de bevolking. Door deze percentages te combineren met de schattingen van de totale ziektelast, berekenden we de toerekenbare ziektelast voor elke ziekte per leeftijdsgroep, geslacht en gewest. Daarnaast berekenden we percentages per 100.000 personen en gestandaardiseerde percentages (BSP) met behulp van bevolkingsaantallen van Statbel.
We berekenen de ziektelast die toe te schrijven is aan hitte en koude, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht, gewest, jaar en oorzaak. De volledige reeks schattingen kan worden bekeken via https://burden.sciensano.be/shiny/risk/.
Definities
- YLL
- De verloren levensjaren of YLL is een maatstaf voor de fatale ziektelast ten gevolge van vroegtijdige sterfte in een specifieke populatie. YLLs worden berekend door de sterfte (in aantallen) te vermenigvuldigen met de levensverwachting op de leeftijd van sterfte. De YLL geeft hierdoor het aantal levensjaren weer die een persoon verloren heeft ten gevolge van vroegtijdige sterfte door een specifieke aandoening.
- EU-14
- De EU-14 komt overeen met alle landen die tussen 1995 en 2004 tot de Europese Unie behoorden: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, en Zweden. We vergelijken de Belgische gezondheidsstatus met die van de EU-14 omdat deze landen vergelijkbare sociaal-economische omstandigheden hebben. Opmerking : het Verenigd Koninkrijk is uitgesloten omdat het niet langer lid is van de EU.
- Voor leeftijd gestandaardiseerd sterftecijfer
- De voor leeftijd gestandaardiseerde sterfte geeft het volgens leeftijd gewogen gemiddelde sterftecijfer weer en kan zo de verschillen te wijten aan de leeftijdsstructuur van de bevolking opvangen.
Referenties
- Statistics Belgium (Statbel). https://statbel.fgov.be/en
- Royal Meteorological Institute of Belgium (RMI). https://www.meteo.be/
- Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME). (2026). Global Burden of Disease Collaborative Network. Global Burden of Disease Study 2022 (GBD 2022) Results. https://vizhub.healthdata.org/gbd-results/
- Plass, D., Hilderink, H., Lehtomäki, H. et al. Estimating risk factor attributable burden – challenges and potential solutions when using the comparative risk assessment methodology, 2022. https://doi.org/10.1186/s13690-022-00900-8
Gelieve deze pagina als volgt te citeren: Sciensano. Ziektelast: Ziektelast door risicofactoren - Ziektelast door extreme temperaturen. Health Status Report, 30 juli 2026, Brussel, België. https://www.gezondbelgie.be/nl/gezondheidstoestand/ziektelast/ziektelast-door-risicofactoren/ziektelast-door-luchtvervuiling