Select your language

Andere informatie en diensten van de overheid : www.belgium.be  Logo Belgium

Laatste nieuws

16.11.2026

De pagina over tabaksgebruik is bijgewerkt.

29.10.2026

De pagina's over algemene en vroegtijdige sterfte zijn bijgewerkt met gegevens over 2025.

22.10.2026

De pagina's over doodsoorzaak zijn bijgewerkt met gegevens over 2023.

De prevalentie van de meeste aandoeningen steeg tussen 2013 en 2022, deels door vergrijzing

De prevalentie van aandoeningen werd geschat op basis van het gebruik van terugbetaalde geneesmiddelen en kan afwijken van de werkelijke prevalentie wanneer een aandoening niet met medicatie wordt behandeld of met andere medicatie dan diegene die werd gebruikt om de aandoening te definiëren.

Voor 29 van de 35 aandoeningen nam het aantal patiënten toe tussen 2013 en 2022. De grootste stijgingen in absolute aantallen werden gezien bij chronische anticoagulatie (+122.834; +153%), depressie (+121.478; +24%), astma (+76.867; +46%), neuropathische pijn (+59.922; +214%), maculaire degeneratie (+53.831; +136%) en auto-immuunziekten (+38.277; +215%). Na standaardisatie van de populatie naar leeftijd was er een stijging voor 27 aandoeningen. De sterke toename in gevallen van depressie werd deels veroorzaakt door vergrijzing: na standaardisatie werd de toename beperkt tot 85.932 (+ 16%).   

De grootste dalingen in prevalentie werden gezien bij de ziekte van Alzheimer (-10.999; -33%) en de ziekte van Crohn (-4.735; -11%). Na standaardisatie van de populatie naar leeftijd kwam dit overeen met een afname van respectievelijk 16.219 (-42%) en 7.429 (-16%). 

  • Geobserveerd
  • Naar leeftijd gestandaardiseerd

Evolutie van het aantal patiënten voor 35 aandoeningen, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.

Evolutie van het aantal patiënten voor 35 aandoeningen, naar leeftijd gestandaardiseerd, België, 2013-2022
Bron: Eigen berekeningen op basis van gegevens van het Intermutualistisch Agentschap [1]. De FKG’s “op basis van add-on” zijn groepen die het Zorginstituut Nederland op basis van ziekenhuismedicatie samenstellen.

3. Meer info

Ontdek het onderzoeksprotocol.

Achtergrond

Gegevensbron

De gegevensbron voor deze analyse is de Permanente Steekproef van het Intermutualistisch Agentschap. Deze steekproef is een database over het gebruik van gezondheidszorg. De gegevens hebben geen betrekking op de totale bevolking, maar op een representatieve selectie geselecteerd op basis van leeftijd en geslacht. Ze bevat gegevens over consulten en bezoeken aan artsen, voorgeschreven medicijnen, ziekenhuisopnames, verpleegdiensten, enzovoort, [1, 2].

Hoe we de medische kosten van gezondheidsaandoeningen op basis van medicijngebruik berekenen

We schatten de marginale of extra kosten die aan een gezondheidsaandoening kunnen worden toegeschreven op basis van medicijngebruik. Personen met een bepaalde aandoening worden hierbij geïdentificeerd via het gebruik van specifieke geneesmiddelen. Bij het berekenen van deze kosten wordt gecorrigeerd voor factoren die de kosten eveneens kunnen beïnvloeden, zoals leeftijd, geslacht, vergoedingsstatus (als indicatie voor inkomen of handicap) en het gewest waar iemand woont. Door hiermee rekening te houden, krijgen we een beeld van de werkelijke impact van een ziekte op de kosten.

Definities

Gezondheidsaandoeningen gedefinieerd op basis van medicijngebruik
De Permanente Steekproef bevat informatie over voorgeschreven medicijnen. Deze informatie wordt gebruikt om te bepalen wie waarschijnlijk een bepaalde aandoening heeft. Voor 33 aandoeningen gebruiken we de Farmaciekostengroepen (FKG) zoals toegewezen door het Intermutualistisch Agentschap (IMA) [1, 3]. Het Zorginstituut Nederland actualiseert jaarlijks de lijst van geneesmiddelen die worden toegewezen aan de Farmaciekostengroepen (FKG) [4]. 

Een persoon behoorde tot een FKG wanneer in het referentiejaar meer dan de minimale drempelwaarde van één of meerdere bijbehorende ATC (Anatomisch Therapeutisch Chemisch Classificatie) codes werd afgeleverd. De FKG "op basis van add-on" zijn groepen die het Zorginstituut Nederland samenstelt op basis van ziekenhuismedicatie. 

Voor diabetes en de ziekte van Alzheimer gebruiken we onze eigen algoritmen op basis van de (voormalige) 'pseudodiagnoses' van IMA. Deze algoritmen zijn gebaseerd op medicijngebruik en, in het geval van diabetes, ook op het gebruik van specifieke gezondheidszorgdiensten.

Directe medische kosten
Directe medische kosten omvatten alle kosten die gepaard gaan met ziekenhuisopnames, polikliniekbezoeken en medicijngebruik. Langdurige zorg en psychiatrische zorg maken over het algemeen geen deel uit van de analyse, tenzij de kosten worden vergoed door de verplichte ziektekostenverzekering. Deze kosten kunnen rechtstreeks door de verplichte ziektekostenverzekering worden gedekt, aan patiënten worden terugbetaald nadat ze hebben betaald, of uit eigen zak worden betaald.
Correctie voor inflatie
Correctie voor inflatie betekent dat alle geldwaarden worden uitgedrukt in de prijzen van hetzelfde jaar. Dit gebeurt door een index (de gezondheidsindex van Statbel) te gebruiken die corrigeert voor veranderingen in het algemene prijsniveau in de loop van de tijd [5]. Op die manier wordt vermeden dat kostenverschillen tussen jaren enkel het gevolg zijn van prijsstijgingen in de economie, en kunnen werkelijke veranderingen in de uitgaven voor zorg eerlijker worden vergeleken.
Standaardisatie naar leeftijd
Standaardisatie naar leeftijd is een statistische techniek waarbij ruwe cijfers (zoals incidentie, prevalentie of sterftecijfers) worden aangepast aan een referentiepopulatie met een vaste leeftijdsstructuur. Hierdoor wordt het effect van verschillen in leeftijdsverdeling tussen populaties of in de tijd weggenomen. Door leeftijdsstandaardisatie toe te passen, kunnen onderzoekers en beleidsmakers inzicht krijgen in trends, terwijl de verstorende invloed van leeftijdsgerelateerde variaties wordt geminimaliseerd. Hier wordt de Belgische bevolking van 2022 als referentiepopulatie gebruikt [5].
Referenties
  1. Metadata : db Échantillon Permantent(e) Steekproef (EPS), Intermutualistic Agency. https://metadata.aim-ima.be/nl/app/bdds/Ps 
  2. Onze gezondheidszorg evalueren via de 'permanente steekproef'. RIZIV/INAMI. https://www.riziv.fgov.be/nl/publicaties/onze-gezondheidszorg-evalueren-via-de-permanente-steekproef-
  3. Metadata: var FKG_XXX-Farmaciekostengroep (FKG) XXX (Patiëntendata). https://metadata.ima-aim.be/nl/app/vars/FKG_XXX_Pa
  4. https://www.zorginstituutnederland.nl/
  5. https://statbel.fgov.be/nl

Gelieve deze pagina als volgt te citeren: Sciensano. Kosten van ziekte: gezondheidsaandoeningen gebaseerd op medicatiegebruik, Health Status Report, 7 Okt 2025, Brussel, België, https://www.gezondbelgie.be/nl/gezondheidstoestand/kosten-van-ziekte/gezondheidsaandoeningen-gebaseerd-op-medicatiegebruik